Na powstanie smogu  najczęściej wpływają  zanieczyszczenia powietrza . Rosnące zapotrzebowanie na energię sprawia, że do atmosfery przedostają się zanieczyszczenia – gazy i pyły ze spalania paliw kopalnych. Źródłem ich emisji jest przede wszystkim przemysł, produkcja energii w elektrowniach oraz transport. Najbrudniejszym źródłem energii jest węgiel (szczególnie brunatny), drugie miejsce zajmuje ropa.  Na skutek spalania paliw kopalnych w powietrzu pojawia się wiele szkodliwych substancji.  Są wśród nich: pyły zawieszone (w tym pyły PM10 czy PM2,5) – im niższa wartość, tym są mniejsze i tym bardziej szkodliwe dla zdrowia ludzi , dwutlenek siarki (SO2) – wyjątkowo szkodliwy zarówno dla zdrowia człowieka jak i całego środowiska (jedna z głównych przyczyn powstawania kwaśnych deszczów), tlenki azotu (NOx) – w tym dwutlenek azotu – są jedną z przyczyn powstawania dziury ozonowej i smogu, metale ciężkie (Hg – rtęć, Cd – kadm, Pb – ołów, Mn – mangan, Cr – chrom) – szkodliwe dla ludzi, zwierząt i roślin, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (jak benzo(a)piren) – substancje rakotwórcze i powodujące silne zatrucia oraz dioksyny – trujące związki chemiczne.

Wyróżniamy dwa rodzaje smogu: smog typu londyńskiego w zimie (związany z paleniem węglem, drewnem i odpadami w domowych piecach) oraz smog typu Los Angeles w lecie (związany z ruchem samochodowym). Smog typu londyńskiego zwany inaczej kwaśnym lub siarkawym, może wystąpić w zimie przy temperaturze od -3 do 5°C. Powoduje ograniczenie widoczności nawet do kilkudziesięciu metrów. Głównymi zanieczyszczeniami powietrza są: dwutlenek siarki, tlenki węgla, pyły. Nazwa pochodzi od wielkiego smogu, z którym borykali się mieszkańcy dużego miasta europejskiego w 1952 roku. Smog typu Los Angeles  może wystąpić od lipca do października przy temperaturze od 24 do 35°C. Powoduje nieduże ograniczenie widoczności (powietrze ma brązowawe zabarwienie). Głównymi zanieczyszczeniami są: tlenek węgla, tlenki azotu, węglowodory aromatyczne i nienasycone, ozon, pyły przemysłowe. Dla wytworzenia się smogu tego typu konieczne jest silne nasłonecznienie powietrza.

Smog to nienaturalne zjawisko atmosferyczne,  mieszanina dymu i spalin z mgłą. Powstaje gdy na zewnątrz jest wilgotno i bezwietrznie, a powietrze jest zanieczyszczone pyłami i toksycznymi gazami. Smog jest najbardziej widoczny  i odczuwalny na obszarach miast, gdzie jest rozwinięty przemysł i transport, , ale również w miastach i miejscowościach, gdzie mieszkańcy sami ogrzewają swoje domy i mieszkania.

Aby  nastąpiła trwała poprawa musimy przestać spalać  paliwa kopalne i przestawić naszą energetykę i transport na energię pochodzącą ze źródeł odnawialnych (jak słońce, woda, wiatr, biomasa, geotermia (energia cieplna skał znajdujących się we wnętrzu Ziemi). Rozwiązania typu:  bateria słoneczna/panel fotowoltaiczny, przydomowe  elektrownie  wiatrowe, farmy wiatrowe, biopaliwa, pompy ciepła, kolektory słoneczne czy biogaz  biogaz już teraz znajdują  zastosowanie w życiu codziennym  np. do ogrzewania budynków , ogrzewania wody czy oświetlania.  Jednak przestawienie energetyki  i  transportu  na energię ze źródeł odnawialnych to proces długotrwały i nie tylko od nas zależny. Mieszkańcy Krakowa  mają  realny wpływ na jakość powietrza i  mogą aktywnie działać , żeby poprawić jego jakość. Dla poprawy jakości powietrza, a tym samym jakości życia w Krakowie niezbędne jest kilka elementów.  Pierwszy to wymiana pieców opalanych paliwem stałym, drugi to ograniczenie ruchu  samochodowego, a trzeci to większa dbałość o tereny zieleni w mieście  (możemy powiększać obszary zielone,  sadzić więcej drzew i krzewów)

Spalanie węgla i drewna w domowych piecach powoduje zapylenie (zanieczyszczenie) powietrza, co negatywnie wpływa na zdrowie mieszkańców. Nie wszyscy zdają sobie sprawę z faktu, że paląc w starych piecach niskiej jakości paliwami (muł węglowy czy tani, nieekologiczny miał), przyczyniają się do pogarszania się powietrza. A już zupełnie niezrozumiałe jest palenie śmieci, plastikowych butelek, gumowych opon, zadrukowanych pudełek i gazet. Pamiętajmy też, że ekowęgiel może znaczyć ekonomiczny, ale nie ekologiczny. Ekonomiczny, to znaczy tani, słabej jakości, podczas spalania jest niebezpieczny dla zdrowia domowników.

Co więc robić, aby ogrzewanie nie pogarszało jakości powietrza? Jeśli to możliwe, należy zmienić je na ogrzewanie z sieci miejskiej lub gazowe. Jeżeli jest to niemożliwe, trzeba wymienić stary piec węglowy na bardziej nowoczesny. Nowoczesne piece emitują aż dziesięć razy mniej szkodliwego dymu, niż stare piece, zwane kopciuchami. Piece można wymieniać korzystając z miejskiego Programu Ograniczania Niskiej Emisji. W jego ramach, Urząd Miasta Krakowa proponuje dofinansowanie do wymiany ogrzewania z węglowego na  bardziej ekologiczne: elektryczne, gazowe, olejowe, bazujące na odnawialnych źródłach energii (kolektory lub pompy ciepła) lub ogrzewanie z sieci ciepłowniczej (MPEC).

Smog negatywnie wpływa na nasze zdrowie. Substancje w nim zawarte wywołują m.in. alergię, zapalenie oskrzeli, choroby układu krwionośnego, bóle głowy, problemy z pamięcią, stany niepokoju, rozdrażnienia, a czasem nawet depresję, astmę i wiele innych przykrych  chorób. Oddychając smogiem, każdy z nas, choć tego nie chce, wdycha szkodliwe pyły, a one przez układ oddechowy przedostają się do układu krwionośnego i docierają do najważniejszych organów  ludzkiego ciała, na przykład płuc czy mózgu, atakując je i wpływając negatywnie na samopoczucie i zdrowie. Oprócz pyłów PM10, PM2,5 i PMI, smog przenosi jeszcze inne, równie szkodliwe substancje, w tym benzo(a)piren, czyli rakotwórczy związek chemiczny. Niestety, w niektórych rejonach naszego kraju stężenie benzo(a)pirenu jest tak ogromne, że przekracza kilkunastokrotnie wszelkie dopuszczalne normy. Efekt wdychania jest wtedy podobny do tego, jakby każdy z nas palił papierosy. Na przykład w Krakowie każde dziecko i dorosły wdycha ilość benzo(a)pirenu równą wypaleniu w ciągu roku 2543 papierosów, co daje 212 miesięcznie, a dziennie około 7 papierosów. Wszyscy mieszkający na terenie, na którym występuje smog, są więc biernymi palaczami papierosów, czyli choć tego nie chcą, wdychają zawarty w smogu benzo(a)piren.

Sporym źródłem zanieczyszczenia powietrza w Krakowie jest tzw. emisja komunikacyjna, czyli spaliny emitowane przez pojazdy mechaniczne.  Ruch samochodowy przyczynia się do nadmiernych stężeń pyłów zawieszonych i staje się głównym źródłem emisji dwutlenku azotu. Kraków to jedno z trzech miast Polski, w którym stężenia dwutlenku azotu są przekroczone.

W Krakowie wiele się robi, aby to zmienić nawyki komunikacyjne mieszkańców i ograniczyć ruch samochodowy. Pierwsza rzecz to przekonanie krakowian do komunikacji zbiorowej i uświadomienie im, że autobusy i  tramwaje to dobre rozwiązanie nie tylko na zmniejszenie korków w mieście, ale także na czystsze powietrze. Miasto zachęca do korzystania z komunikacji zbiorowej na wiele sposobów: poprawiana jest jakość taboru, linie autobusowe obsługuje coraz więcej pojazdów emitujących coraz mniej zanieczyszczeń (Kraków jako jedyne miasto ma linię autobusową obsługiwaną wyłącznie przez autobusy elektryczne), powstają nowe trasy autobusowe i tramwajowe. Ruch samochodowy wyprowadzany jest sukcesywnie z centrum miasta: zwiększa się strefa płatnego parkowania w centrum, wprowadzany jest ruch jednokierunkowy, trwa także rozbudowa infrastruktury rowerowej (nowe ścieżki, stojaki dla rowerów, wypożyczalnie rowerów miejskich). Wszystko po to, aby ograniczyć liczbę samochodów. Pamiętajcie, że najbardziej ekologicznym pojazdem jest rower.

Tereny zielone stanowią jeden z ważniejszych obszarów miasta, bo znacząco poprawiają jakość powietrza: pochłaniają zanieczyszczenia – gazy i pyły oraz dostarczają nam tlenu. Zieleń w naszym mieście to parki, skwery, tereny sportowe, lasy (Lasek Wolski), skupiska zielone przy zbiornikach i ciekach wodnych (Bagry, zbiorniki w Zesławicach, tereny zielone przy Wiśle, Serafie), zieleń przyuliczna, Planty, kwietniki, ogródki działkowe, trawniki, ogrody miejskie, łąki (Łąki Nowohuckie), ogrody botaniczne, a nawet cmentarze. W naszym interesie jest dbanie o nie i zwiększanie ich powierzchni. Miasto organizuje wiele akcji, dzięki którym w Krakowie pojawia się więcej zieleni. Powstają m.in. ogrody miejskie, sadzone są nowe drzewa, a w miejsce zieleni zlikwidowanej pod inwestycje, prowadzone są nowe nasadzenia. Ale każdy z nas może zwiększać powierzchnię zieloną, np. zakładając ogródek przy domu czy bloku albo organizując zieleń na balkonach.

Zamknij

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych.
Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia.
Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.