Co wpływa

na zły stan powietrza?

Jakość powietrza może się zmienić dosłownie w parę minut. Na lepsze lub na gorsze – wystarczy delikatny wiatr nad miastem, zwiększony poranny ruch samochodowy czy chwilowy spadek temperatury (a co za tym idzie, podkręcenie ogrzewania przez mieszkańców).

Właśnie dlatego warto śledzić naszą stronę i na bieżąco sprawdzać stan powietrza w Krakowie!

Na uśrednionych wykresach znajdziesz aktualne wartości stężenia szkodliwych związków chemicznych, zaś specjalne ikonki pokażą Ci, czego należy unikać.

1

Niekorzystne położenie i warunki pogodowe

Kraków to miasto szczególnie narażone na zanieczyszczenie powietrza. Sprzyja temu przede wszystkim niekorzystny układ terenu — położenie w dolinie rzeki, z ograniczoną możliwością przewietrzania. 

Nie pomaga też spora liczba dni bezwietrznych, w porównaniu z innymi miejscowościami. Dodatkowo część zanieczyszczeń napływa do Krakowa z kierunku zachodniego i południowo-zachodniego (uprzemysłowione tereny Śląska i czeskich Moraw) oraz rejonów bezpośrednio graniczących z Krakowem.

2

Niska emisja

Najczęściej wysokie stężenia substancji występuje w sezonie grzewczym. To właśnie wtedy z pieców ogrzewanych paliwami stałymi (węgiel, drewno czy najgorszej jakości miał) wydobywają się szkodliwe substancje.

Według danych inwentaryzacyjnych, na terenie Gminy Miejskiej Kraków znajduje się ok. 16 tys. czynnych palenisk węglowych, a w 14 gminach bezpośrednio graniczących z Krakowem, szacunkowa liczba palenisk oscyluje wokół 50 tys. sztuk.

3

Nielegalne spalanie śmieci

Za palenie śmieci w Krakowie grożą dotkliwe grzywny. Niestety, wciąż wiele osób czuje się bezkarnie i spala śmieci przy domach i w swoich gospodarstwach.

4

Wzmożony ruch samochodowy

Doskonale funkcjonująca komunikacja i ciągle rozwijana sieć ścieżek rowerowych to wciąż za mało, aby przekonać niektórych do zostawienia samochodu w garażu czy na parkingu P & R. Tylko w Krakowie zarejestrowanych jest ponad 500 tys. samochodów, a w tej liczbie samochody starsze niż 5 lat stanowią ok. 92%.

5

Emisja przemysłowa i wtórna

Kraków jest również narażony na zanieczyszczenia powstające w wyniku działania przemysłu oraz emisji wtórnej, powstającej przez ponowne unoszenie się zanieczyszczeń osadzonych na powierzchni ziemi (np. w wyniku ruchu samochodów lub wiatru).

Zanieczyszczenia powietrza,

z którymi mamy problem w Krakowie.

Powietrze, którym oddychamy, składa się w 99% z tlenu i azotu, ale również z zanieczyszczeń – tych naturalnych, i tych wywołanych przez człowieka. Mogą one mieć krótko- lub długoterminowy wpływ na stan naszego zdrowia.

Poznaj najważniejsze związki chemiczne, które zanieczyszczają powietrze w Krakowie!

1

Pył zawieszony (PM10, PM2,5)

Co to jest?

Na pył zawieszony (z ang. Particulate matter) mogą się składać szkodliwe cząstki stałe, takie jak benzopireny, metale ciężkie, dioksyny, furany. Te toksyczne substancje mogą przenikać do dróg oddechowych i płuc, a także do krwi. PM10 to cząstki mniejsze niż 10 mikrometrów, zaś PM 2,5 - mniejsze niż 2,5 mikrometra.

Skąd to się bierze?

Palenie paliwami stałymi, ruch drogowy, emisja wtórna – pył unoszony z dróg oraz naturalne zjawiska, takie jak np. wybuchy wulkanów. Stężenie pyłu zawieszonego w powietrzu znacznie się różni, w zależności od temperatury i prędkości wiatru. Wysokie stężenia są szczególnie powszechne w przypadku bardzo niskich temperatur i braku wiatru.

Jakie są dopuszczalne normy?

Norma określona prawem dla stężenia 24-godzinnego PM10 to 50 µg/m3, ale może ona być przekraczana nie więcej niż 35 razy w ciągu roku. Poziom dopuszczalny dla stężenia średniorocznego wynosi 40 µg/m3. Jeśli chodzi o PM2,5, wartość dopuszczalna dla stężenia średniorocznego to 25 µg/m3. Od 2020 roku tolerancja zmaleje do 20 µg/m3.

2

Benzo(a)piren (C20H12)

Co to jest?

Benz(a)piren to jeden z dwóch izomerów benzopirenu. Jest to mutagenny związek chemiczny, należący do grupy wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych.

Skąd to się bierze?

Benzo(a)piren powstaje przede wszystkim podczas spalania w niskiej temperaturze (palenia węgla i drewna w domowych instalacjach grzewczych, czy spalania śmieci). Występuje też w dymie tytoniowym.

Jakie są dopuszczalne normy?

Dla B(a)P zawartego w pyle PM10, poziom docelowy w powietrzu wynosi 1 ng/m3, za okres uśredniania stężeń przyjmowany jest rok kalendarzowy.

3

Dwutlenek azotu (NO2) i tlenki azotu (NOx)

Co to jest?

Jest to duszący i drażniący gaz, który jest łatwo rozpoznawalny przez swą brunatną barwę. Posiada również ostry zapach przypominający chlor.

Skąd to się bierze?

Głównie ze spalania (silniki samochodowe, ogrzewanie, wytwarzanie energii elektrycznej). 50% emisji dwutlenku azotu pochodzi z ruchu ulicznego.

Jakie są dopuszczalne normy?

Norma określona prawem dla stężenia jednogodzinnego NO2 to 200 µg/m3, ale może ona być przekraczana nie więcej niż 18 razy w ciągu roku. Poziom dopuszczalny dla stężenia średniorocznego wynosi 40 µg/m3. Jeśli chodzi o NOx, wartość dopuszczalna dla stężenia średniorocznego to 30 µg/m3.

4

Ozon (O3)

Co to jest?

Ozon jest głównym elementem smogu fotochemicznego. Ozonu znajdującego się na poziomie smogu nie należy mylić z warstwą ozonową, którą można znaleźć w górnych warstwach atmosfery (chroni nas przed promieniowaniem UV). W Krakowie przekroczenia ozonu występują w lecie.

Skąd to się bierze?

Stężenie ozonu jest szczególnie wysokie, gdy intensywnie świeci słońce.

Jakie są dopuszczalne normy?

Poziom docelowy dla ozonu to 120 µg/m3 na 8 godzin, ale może być przekraczany nie więcej niż 25 dni.

Zamknij

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych.
Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia.
Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.